Trong ngành thời trang, chất liệu vải luôn được xem là yếu tố cốt lõi, ảnh hưởng trực tiếp đến độ thoải mái, tính thẩm mỹ, độ bền và giá trị của mỗi sản phẩm.
Dù bạn là người sản xuất, kinh doanh thời trang hay đơn giản chỉ là khách hàng muốn chọn “vải may đồ chất lượng”, thì việc tìm hiểu về chất liệu vải sẽ mang lại rất nhiều lợi ích.
Bài viết này sẽ giúp bạn nắm được kiến thức nền tảng nhất về chất liệu các loại vải, quy trình hình thành vải và cách lựa chọn chất liệu phù hợp.
Tham khảo: Mô hình gia công ODM trong may mặc là gì?
Chất liệu vải là gì?
Chất liệu vải (Fabric Material) là toàn bộ những yếu tố tạo nên một tấm vải hoàn chỉnh: từ loại sợi, kỹ thuật se chỉ, phương pháp dệt hoặc đan, quy trình nhuộm cho đến công đoạn hoàn tất bề mặt.
Khi tất cả những công đoạn này kết hợp với nhau, chúng tạo ra một chất liệu vải mang tính chất riêng: mềm, cứng, thấm hút tốt, co giãn, bền, bóng mịn hoặc cao cấp.
Nhiều người nhầm lẫn giữa sợi (fiber), chỉ (yarn) và vải (fabric). Trong khi sợi là đơn vị nhỏ nhất, chỉ là tập hợp các sợi được se lại, và vải là phần được dệt hoặc đan từ sợi/chỉ.
Chất liệu vải là khái niệm tổng hợp hơn – nó bao gồm cả bản chất sợi và đặc tính sau hoàn thiện.
Tham khảo: Tìm hiểu về quy trình nhảy size (Grading) trong may mặc
5 phân loại chất liệu vải phổ biến
Trong ngành may mặc, chất liệu vải được chia thành 5 nhóm lớn, giúp chúng ta dễ dàng hiểu và lựa chọn hơn. Đây là kiến thức nền tảng khi tìm hiểu về chất liệu các loại vải.
Vải sợi tự nhiên
Là nhóm chất liệu được tạo từ nguồn thực vật hoặc động vật.
Ví dụ: cotton, linen, hemp, lụa tơ tằm, len merino…
Đặc trưng: thấm hút tốt – thoáng khí – thân thiện da – bền theo thời gian.
Vải sợi nhân tạo (Regenerated Fiber)
Được tạo từ cellulose tự nhiên nhưng xử lý bằng công nghệ để tái tạo thành sợi như rayon, viscose, modal, lyocell.
Loại vải này mềm mịn, rũ tốt, lên form đẹp và được sử dụng rộng rãi trong thời trang hiện đại.
Vải sợi tổng hợp (Synthetic Fiber)
- Bao gồm polyester, nylon, acrylic…
- Đặc điểm: bền cao, ít nhăn, giá thành hợp lý, dễ bảo quản.
- Đây là nhóm vải may đồ được sử dụng nhiều trong thể thao, đồ bền và đồ đi mưa.
Vải pha (Blended Fabric)
Sự kết hợp của nhiều loại sợi để tối ưu ưu điểm, giảm nhược điểm.
Ví dụ: Cotton 95% – Spandex 5%, Polyester – Cotton (TC), Poly – Rayon – Spandex (PRT)…
Nhóm này được xưởng may cực kỳ ưa chuộng vì dễ gia công và giá tốt.
Vải kỹ thuật – công nghệ
Nhóm vải được xử lý thêm nhằm tăng tính năng: chống UV, kháng khuẩn, chống thấm, thoáng khí, hút ẩm, quick dry…
Người dùng ngày càng quan tâm đến nhóm vải này vì mang lại trải nghiệm mặc vượt trội.
Tham khảo: Các loại đường may cơ bản trong ngành may mặc
Vì sao chất liệu vải quyết định 80% trải nghiệm sản phẩm?
Trong ngành may mặc, có một nguyên tắc gần như bất biến: “Form dáng chiếm 20% – chất liệu vải chiếm 80% trải nghiệm thực tế.”
Đây là lý do các thương hiệu và xưởng may chuyên nghiệp luôn đặt chất liệu vải lên hàng đầu.
Ảnh hưởng đến cảm giác khi mặc
Một chiếc áo cotton 100% luôn đem lại sự thoáng mát khác hoàn toàn với polyester. Một chiếc váy làm từ lụa satin sẽ mềm rũ và sang hơn vải bóng nhân tạo….
Chẩ liệu vải ảnh hưởng đến độ bền
Chất liệu vải quyết định tiến trình:
- Có bị giãn form sau giặt hay không
- Có bị phai màu hay lem màu
- Có bị xù lông hay không
Chất liệu tốt sẽ giữ form, không xù lông, không bai giãn và bền màu hơn. Đây là tiêu chí quan trọng với các thương hiệu thời trang muốn duy trì hình ảnh lâu dài.
Ảnh hưởng đến tính thẩm mỹ và giá trị
Từ độ bóng, độ rủ đến độ bắt nếp, tất cả phụ thuộc vào chất liệu vải
Hai chiếc áo giống hệt nhau về thiết kế, nhưng có thể chênh lệch giá gấp đôi chỉ vì chất liệu.
Tác động đến định vị thương hiệu
Trong ngành thời trang, “look & feel” của sản phẩm chính là một phần của thương hiệu. Nhiều thương hiệu chọn cách nâng cấp chất liệu vải may đồ để tạo sự khác biệt thay vì thay đổi thiết kế.
Ảnh hưởng đến độ thân thiện môi trường
Hiện nay, khách hàng ngày càng quan tâm đến chất liệu vải bền vững, an toàn cho sức khỏe và môi trường.
Quy trình cơ bản hình thành nên một chất liệu vải
Để tạo ra một chất liệu các loại vải hoàn chỉnh, ngành dệt may phải trải qua một chuỗi quy trình phức tạp. Việc hiểu quá trình này giúp bạn có cái nhìn sâu hơn khi tìm hiểu về chất liệu vải.
Từ nguyên liệu thô đến sợi (fiber)
Nguồn gốc của các nguyên liệu thô trước khi nó được người ta tạo thành một loại vải có thể là:
- Cây (bông, lanh, tre…)
- Động vật (lông cừu, tơ tằm…)
- Hóa học (polyester, nylon…)
Nguyên liệu được xử lý để tạo thành sợi thô. Giai đoạn này tạo nên kích thước, độ xoắn và tính chất ban đầu của chất liệu.
Từ sợi thô đến chỉ (yarn)
Sau khi trải qua quá trình xử lý nguyên liệu thô thành các sợi thô. Các sợi này sẽ được:
- Se xoắn
- Ghép lại theo tỷ lệ nhất định
- Tạo thành sợi chỉ với độ bền phù hợp.
Tạo vải (Weaving / Knitting / Non-woven)
Trong ngành may mặc hiện nay, để tạo vải. người ta thường sử dụng ba phương pháp chính:
- Dệt thoi: tạo vải chắc, ít co giãn
- Dệt kim: co giãn tốt hơn, mềm hơn
- Không dệt: thường dùng cho túi vải, lót, y tế
Nhuộm vải
Nhuộm vải là một trong những giai đoạn quan trọng để tạo màu cho vải. Có ba phương pháp nhuộm thường được sử dụng:
- Reactive
- Disperse
- Pigment
Mỗi kỹ thuật nhuộm tạo ra độ bền màu khác nhau.
Hoàn tất (finishing)
Đây là giai đoạn tạo ra sự “khác biệt thực sự” với những đặc tính riêng biệt của từng loại vải như:
- Chống nhăn
- Chống tia UV
- Kháng khuẩn
- Làm mềm
- Chống thấm nước
Kết quả: Hình thành chất liệu vải với đặc tính riêng
Đây cũng là lý do cùng là cotton nhưng có loại mềm, mịn, dày, mỏn, cao cấp, bình dân khác nhau.
Tham khảo: Checklist làm việc với xưởng may quần áo
Cách lựa chọn chất liệu phù hợp theo nhu cầu
Không có chất liệu vải nào “hoàn hảo”, chỉ có chất liệu phù hợp đúng mục đích. Phần này đóng vai trò định hướng tổng quát trước khi đi sâu vào từng loại vải cụ thể:
Lựa chọn theo đặc tính thời tiết
- Nóng: chọn nhóm vải thoáng khí
- Lạnh: chọn nhóm giữ nhiệt tốt
Lựa chọn theo mục đích sử dụng
- Đồ mặc hằng ngày: cotton, cotton pha spandex
- Đồ công sở: poly rayon spandex, lụa, chiffon
- Đồ thể thao: poly, spandex, vải kỹ thuật…
Lựa chọn chất liệu vải theo ngân sách
Giá vải chênh lệch rất lớn. Cotton Supima hoặc lụa tơ tằm có giá cao gấp nhiều lần so với vải tổng hợp.
Những thông số kỹ thuật quan trọng của chất liệu vải
Đây là phần rất nhiều người bỏ qua nhưng lại cực kỳ quan trọng. Dù là thương hiệu, xưởng may hay khách hàng đều nên hiểu những thông số kỹ thuật này.
Độ dày – trọng lượng vải (GSM)
GSM càng cao thì vải càng dày. Ví dụ: thun cotton 180–220gsm sẽ dày dặn, đứng form hơn thun 140gsm.
Vậy nên, thường những xưởng may quần áo thiết kế luôn sử dụng những chất liệu có định lượng vải đảm bảo tiêu chuẩn.
Tỷ lệ thành phần sợi
- Bao bì vải thường ghi: 95% cotton – 5% spandex hoặc 65% poly – 35% cotton.
- Tỷ lệ này quyết định cảm giác mặc, độ co giãn và độ bền.
Độ thấm hút – độ thoáng khí
Vải có spandex hoặc elastane sẽ co giãn tốt, phù hợp đồ body, đồ thể thao. Khả năng thấm hút và sự thoáng khí của vải là một trong những thông số kỹ thuật cực kỳ quan trọng vì nó luôn tác động trực tiếp đến trải nghiệm mặc trên người.
Độ xù lông – chống pilling
- Vải tổng hợp dễ xù lông hơn vải tự nhiên cao cấp.
- Đây là yếu tố ảnh hưởng lớn đến độ bền sản phẩm.
Tất nhiên, một chiếc áo, chiếc quần có khả năng hạn chế xù lông kém luôn được xem là một sản phẩm được tạo ra từ một chất liệu vải không mấy chất lượng.
Độ bền màu
- Được đo dựa trên quá trình giặt, phơi nắng.
- Chất lượng nhuộm tốt sẽ giúp sản phẩm giữ màu lâu hơn.
Tương tự như khả năng chống xù lông thì độ bền màu sẽ là thông số đánh giá chất lượng kỹ thuật nhuộm. Việc một chiếc quần áo kém bền màu, nhả màu chắc chắn sẽ gây ra khá nhiều điểm trừ cho các loại vải.
Việc tìm hiểu về chất liệu vải là bước nền tảng để phát triển sản phẩm thời trang chất lượng và định vị thương hiệu lâu dài. Bài viết này đóng vai trò như “bản đồ tổng quan”, giúp bạn nắm rõ cách phân loại, cách hình thành vải, đặc tính kỹ thuật và cách chọn vải may đồ phù hợp.
Hi vọng bài viết này của Kaydence & Kaiser, mình đã giúp các bạn hiểu rõ hơn về các loại chất liệu vải trong ngành may mặc.
Tôi là Nghiêm Võ - SEO Manager của Kaydence & Kaiser Studio. Với kinh nghiệm 5 năm trong lĩnh vực thời trang, may gia công quần áo. Tôi sẽ cho bạn những gì tôi biết...
